|
Metal Baskı
|
|
|
Bir gravür baskı tekniğidir. |
TARİHÇE
Grafik sanatların bir kolu olan ve Osmanlıcada hakk (=kazıma-kabartma) sözcüğü ile ifade edilen resim tekniğinin, XV. yüzyılda, Hollanda'da başladığı sanılıyor. Daha sonra diğer coğrafyalara yayılan bu sanat, Almanya başta olmak üzere tüm Avrupa'da yapıla gelmiştir. İlk bilinen gravürler XV. yüzyılda Ren kıyılarında ağaç üzerine kazınarak yapılmış olan figürlerdir. XV. Yüzyılda Alman Albert Dürer, ağaç ve bakır üzerine yaptığı gravürlerle tanınır. İtalya'da Marca Antonio, maden üzerine çelik uçla kazıyarak yaptığı eserleriyle bilinir. Fransa'da gravür sanatının ilk temsilcisi Jean Duvet'tir. XVI. Yüzyılda Avrupa'da çok ünlü gravür sanatçıları yetişmiştir. Thomas Leu, Robert Monteuil, Andran'lar, Jean Pesne, Edelinck, Callot, Claude ve Brebiette bunlardandır. Ressam Rubens renkli gravürü ile tanınırken, Rembrandt, bakır üzerine yaptığı desenlerde büyük ifade gücüne ulaşmıştır.
XVIII. Yüzyılda gravür sanatı gelişmiş ve renkli ağaç baskılar dünya üzerinde görülmeye başlamıştır. Bu sanat Japonya'da da ileri gitmiş ve Avrupalı sanatçıları etkilemiştir. Türkiye'de II. Abdülhamit devrinde azınlıklar ve daha önceleri Avrupa ülkelerinin elçileri tarafından başlatılan gravür sanatı, saray çevresinde gelişmiştir. XVII. yüzyıl ve daha sonraları, özellikle İstanbul'u tasvir eden batılı elçi ve gezgin sanatçılar, çok sayıda renkli ve siyah-beyaz gravür çalışması yapmışlardır. Bu çalışmalar, Avrupa ve ABD kütüphanelerinde nadir eserler olarak korunmaktadır. İstanbul, İzmir ve diğer büyük merkezleri gravürlerle tasvir eden belli başlı sanatçılar şunlardır:
Jean-Baptiste van Mour, Antoine Ignace Melling, Eugene Flandin, Thomas Allom, William Bartlett, Gaspare Fossati, Louis-François Cassas, Joseph Schranz, Germain-Fabius Brest, Amadeo Pireziosi ve CarI Gustaf Löwenhielm. İstanbul ve çevresinin tarihini, mimarisini, yaşayışını, hayatın pek çok detaylarıyla tasvir etmişlerdir.
İstanbul'da, azınlıklar, evlerindeki özel preslerle gravür baskıları yaparken, Türkler de bu sanata ilgi duymuş ve çeşitli baskılar gerçekleştirmişlerdir. Fakat, bunların yaptıkları baskılar konusunda belge mevcut değildir.
Bilinen ilk gravürler, Osman Hamdi Bey'in açtığı Güzel Sanatlar Akademisinde taş baskı yöntemiyle yapıldı. Yapılan bu gravürlerin en iyi örnekleri Ressam Hoca Ali Rıza'nın yaptığı çalışmalardır.
Cumhuriyet döneminde, 1937'de, Güzel Sanatlar Akademisinde açılan gravür atölyesinde, ilk Türk gravürcüleri yetiştirildi. Burada metal plakalar üzerine, iksilografi [Resim Basma] ve litografi [Yazı Basma] çalışmaları başlatıldı. Sabri Berkel özellikle gravür çalıştı. Daha sonra Bedri Rahmi Eyüboğlu, Eren Eyüboğlu, Nevzat Akoral, Cemal Tollu Turgut Zaim ressamlar da gravür çalıştılar. Bunlar arasında sayılmayan ve gravür sanatında isim yapan sanatçılar ise Muzaffer Aslıer, Aliye Berger, Muammer Bakır, Gündüz Gölönü ve Mustafa Plevneli'dir.
Kalıp Hazırlanışı
* Kalıp olarak kullanılacak metal tift ve bir solüsyon karışımı ile kaplanır. Her yerin düzgün bir şekilde kaplanması sonraki aşamalar için önemlidir.
* Desen ziftin üzerinde görülebilecek bir renk(beyaz gibi) karbon kağıdı kullanılarak ya da parlak renkte bir kalem kullanılarak çok hafif bir şekilde metal üzerine aktarılır.
* Diğer aşama desenin çizilmesi aşamasıdır. Daha önceden çizmiş olduğunuz desenin çizgileri üzerinden geçerek metalin üzerindeki zifti kazımanız gerekmekir.(Bu aşamada kullanılmak için çoğu kırtasiteyerde kazıma uçları ya da kalemleri satılıyor. Fakat ben eski bir tükenmez kalemin gövdesine bir çivi geçirip, ateşte ısıtıp, birbirine bağlayarak kendi kazıma kalemlerim kendim yapmıştım xD )
* Kazıma işlemi sırasında sadece çizilecek alanları kazımaya dikkat etmemz gerekir.
* Ardından Kalıbı oluşturmaktaki diğer aşama olan eritme işlemi gelir. Zarar görmeyecek yayvan bir kabın içerisine dökülen asit(kezzap) içerisine metal kalıp bırakılır. Bu aşama büyük önem taşır. Çünkü içeirsinde ne kadar kalacağı kişiye bağlıdır. Üzerinden ziftin kazındığı alanlar asidin etkisi ile gitgide erirken metalin üzerinde hava kabarcıkları uluşur. Bu kabarcıklar bizim resmimizin kalitesini düşüreceği için temizlenmelidir. O nedenle yumuşak ve geniş uçlu, kullanmadığınız(heba etmeye razı olduğunuz) bir fırça ya da uzun bir kuş tüyü ile erime sırasında oluşan kabarcıkların üzerinde gezidirilerek bunu çok kolay bir şekilde önleyebilirsiniz.
* Metalin kalıbın içerisinde kalma süresi 15 dk dan başlar fakat her desenin gerektirdiği süre zarfı değişiklik gösterdiği için sanatçının bir zaman belirlemesi gerekir. Çünkü asit içerisinde fazla kalan ve bu şekilde fazla eriyen çukurlar boyayı birbirine bulaştırıp çalışmanın çamura dönmesine neden olabileceği gibi az eriyen çukurlar da boyayı tutmayabilir.
* İstenilen süre kadar asit içerisinde bekletilen metal kuru bir bez ile kurulandıktan sonra üzerindeki zift tiner yardımı ile temizlenir.
* Kalıbımız baskı yapmak için hazır efendim xD
Baskı Aşaması
* Hazırlanmış olan kalıp istenilen renkler uygulanılarak matbaa mürekkebi ile boyanır. Matbaa mürekkebinin iyice ezilmiş olması önem taşır.
* Kalıp üzerindeki boyalar temizlenir. Bu şekilde çukur alanlarda kalmış olan boya baskımızı oluşturacaktır.
* Hazır olan kalıp üstte kalacak şekilde üzerine kağıt yerleştirilir ve prese(ezici baskı ağleti) gönderilir. (Bu kağıdın kalın olması baskı sırasındaki yırtılmayı önleyecektir. Fakat düz bir kağıt kullanılmalıdır. Baskıya girmeden önce çok hafif bir şekilde nemlendirilmelidir. Fazla ıslak olan kağıt yırtılabilir.)
* Presin birkaç defa üzerinden geçmesi gerekebilir.
* Baskımız hazır. =D
Not. Bu başlık altındaki yazıların bir kısmı ders notlarım olup bir kısmı da kendi bilgilerimdir. Bu neden ile yanlış bildiğim birşey gözünüze takılır ise söylerseniz sevinirim. =)Kendi cümlelerimle anlattığım için anlatımda sorunlar olmuş olabilir, şimdiden özür dilerim. Tarihçe kısmı ise alıntıdır.
Ayrıca Not. Metal baskı tekniğini özgün baskı şekli ile anlattım. Günümüz teknolojisi ile metal baskı çeşitleri daha hızlı bir şekilde seri üretimde de kullanılmaktadır.
Ekleyen: Tiffany (753 Sözcük, Katkı: 96% - 02.10.2011)
(02.10.2011)
